Bilişim suçları nelerdir?, Bilişim suçları şikayet ve ihbarı nasıl yapılır? TCK'da düzenlenen bilişim suçları hangileridir? cezaları nelerdir? Hangi kanunlarda düzenlenmiştir? Bilişim suçları örnekleri nelerdir?
Bilişim suçları nelerdir?, Bilişim suçları şikayet ve ihbarı nasıl yapılır? TCK'da düzenlenen bilişim suçları hangileridir? cezaları nelerdir? Hangi kanunlarda düzenlenmiştir? Bilişim suçları örnekleri nelerdir?

Bilişim suçları ve cezaları / siber suçlar nelerdir?

Bilişim suçları ve cezaları nelerdir? Teknolojik cihazlar yardımı ile (bilgisayar ve cep telefonu gibi birtakım iletişim araçları veya pos makinası gibi alışveriş araçları kullanılarak) internet ortamında işlenen suçları bilişim suçları olarak adlandırılır. Bilişim suçları, siber suçlar, bilgisayar suçu, elektronik suç, dijital suç veya ileri teknoloji suçları şeklinde isimlendirilirken anlatılmak istenilen kavram genelde “bilişim sistemine yönelik veya bilişim sisteminin kullanıldığı suçlar”dır. Bilişim suçları / siber suç TCK’nın (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu) “bilişim alanında suçlar” ve “özel hayatın gizli alanına karşı suçlar” bölümlerinde düzenlenmiştir.

Bilişim suçunu meydana getiren temel unsur klasik suç tiplerinde olduğu gibi hukuk kuralının ihlalidir. Ancak bilişim suçu ile diğer suç tiplerini birbirinden ayıran en önemli özellik bu suçun işlenmesinde, bilişim sistemlerinin kullanılmasıdır. Bilişim kavramının genel tanımında yer alan işlemleri gerçekleştirebilecek tüm sistemlerin bilişim sistemleri olarak adlandırılabileceği düşünülürse, söz gelimi android mobil telefonlar, tabletler, akıllı ev sistemleri, android özelliklere sahip pos makineleri de bu şemsiye altında yer alır.

TCK’da düzenlenen bilişim suçları hangileridir? Cezaları nelerdir?

TCK’da düzenlenen bilişim suçları, Bilişim Alanında İşlenen Suçlar başlığı altında 243 ila 245 maddeleri arasında yer verilmiştir.

TCK’da yer alan bilişim suçları şöyledir:

  1. Bilişim sistemine girme suçu (TCK md. 243)
  2. Sistemi Engelleme, Bozma, Erişilmez Kılma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme Suçu (TCK md. 244)
  3. Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçu (TCK md. 245)
  4. Yasak cihaz veya program kullanma suçu (TCK md. 245/a)

Bilişim sistemine girme suçu (TCK md. 243)

Bilişim suçları arasında yer alan bilişim sistemine girme suçu, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak girme veya orada kalmaya devam etme fiilidir. Örneğin, bir kişinin instagram, twitter, facebook, e-mail adreslerine izni olmadığı erişmek bilişim sistemine girme suçu olarak cezalandırılır.

Mağdurun rızası bilişim sistemine girme suçunda hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmektedir. Bilişim sistemi üzerindeki hak sahibi başka bir kimseye sisteme girme izni vermiş ya da giriş şifresini vermişse, failin bilişim sistemine girme fiili hukuka uygun hale gelir. Mağdurun zarar görmesi şart olmadığından suçun “tehlike suçu” olarak değerlendirilmesi gerekir.

Bilişim sistemine girme suçu farklı biçimlerde işlenebilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin K.2014/11836 sayılı kararına göre mağdurun kişisel bilgisayarına ait işletim sistemine (windows, MacOS vs.) bir başka internet kullanıcısının, mağdurun rızası olmaksızın girmesi de suçtur. Bilgisayar veri ve sistemlerine yapılan izinsiz giriş, aynı zamanda, bilgisayara tecavüz, kod kırma veya bilgisayar korsanlığı olarak da tanımlanabilir. Bu bilişim suçları, başkasına ait bilgisayarın açılarak içindeki verilerin görülmesi biçiminde işlenebileceği gibi bir ağ aracılığıyla bilişim sisteminde oturum açılması yoluyla da işlenebilir.

Bilişim sistemine girme suçunun ispatı IP (Internet protocol) adresi üzerinden yapılmaktadır. IP adresi, internet bağlanan her bilgisayara servis sağlayıcı tarafından verilen bir numaradır. Bilişim sitemine girme suçu iddiasıyla ilgili olarak öncelikle cihazın IP adresi servis sağlayıcıdan temin edilir.

Bilişim sistemine girme suçunun cezası nedir?

Bilişim sistemine girme suçunun cezası TCK’nın 243. maddesine göre “Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimse” hakkında hapis cezasına hükmolunmaktadır.

Bilişim sistemine girme suçu failin hakkı olmaksızın bilişim sistemindeki dosyalara herhangi bir şekilde ulaşması ile gerçekleşmektedir. Bu basitçe bir kişinin bilgisayarını açarak ona ait dosyaları görmek şeklinde fiziki hareketlerle olabileceği gibi sanal ortamda bilişim sistemi kullanılarak gönderilen yazılımlar yoluyla mağdurun dosyalarına ulaşmak şeklinde de olabilir. TCK’nın 243/3 fıkrasına göre “eylem nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

Bilişim suçu, bilişim suçları nelerdir?

Bilişim sistemini engelleme, bozma, erişilmez kılma, verileri yok etme veya değiştirme suçu (TCK md. 244/1-2)

Sistemi engelleme, bozma, erişilmez kılma, verileri yok etme veya değiştirme suçu TCK’nın 244. maddesinde düzenlenmiş seçimlik hareketli bir suçtur. Engelleme veya bozma eylemlerinin bilişim sistemlerinin sadece yazılım kısmına karşı değil, ana kart üzerinde bulunan parçaların yerinden çıkartılması, kırılması gibi fiziki hareketlerle donanım kısmına karşı da gerçekleştirilmesi mümkündür.

Suçta korunan hukuki değere yönelik iki farklı görüş bulunmaktadır, bunlardan ilki, korunan hukuki değerin bilişim sisteminde bulunan veriler üzerindeki tasarruf yetkisi, olan kişinin bu verilere herhangi bir engel olmaksızın ulaşması şeklindeki yararıdır. İkinci görüşe göre ise ilk fıkrada bilişim sistemindeki verilerin malikinin mülkiyet hakkı, ikinci fıkrada verilerin zilyedinin dokunulmazlığı ile sistemde bulunan verilerin niteliğinin korunduğu yasal haklardır.

TCK’nın 244/1 fıkrasında bilişim sistemine zarar vermek suç olarak sayılmışken ikinci fıkrada verilere zarar vermenin suç olarak düzenlendiği görülmektedir. Dikkat edilirse verilerin zarar görmesi sonucunu doğuran tüm fiiller suç olarak sayılmaya çalışılmıştır. Buradan yola çıkarak suçun serbest hareketli suçlar kapsamında olduğu değerlendirilmektedir.

TCK’nın 244/1-2 fıkralarında failin sisteme ve verilere çeşitli yollarla zarar verme saikiyle hareket etmesi gerektiğinden, suçun manevi unsurun kast olduğu, taksirle işlenmesinin mümkün olmadığı görülmektedir

TCK’nın 244/2 fıkrasında belirtilen hareketlerden biri de “verilere erişilmez kılmak” fiilidir. Verilere erişilmez kılmak kavramıyla ilgili üç farklı görüş bulunmaktadır. İlk görüşe göre, bu eylemden verilerin maliki ya da zilyedinin ihtiyaç duyduğu ya da talep ettiği anda verilere erişiminin önüne geçilmesi anlaşılmalıdır. Buna göre verilerin silinmesi, verilerin içinde bulunduğu sistemin bozulması fiilleri bu kapsamda değerlendirilebilecektir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.13/25987 sayılı kararıyla göre elektronik posta ve facebook hesaplarının şifresini ele geçirerek bu adreslere giren, anılan hesaplara erişimini engelleyen sanığın, eylemine uyan TCK 244/2. fıkrası uyarınca “Bilişim Sistemini Engelleme, Bozma, Erişilmez Kılma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme” suçundan cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle beraat hükmü kurulması hukuka aykırı bulunmuştur. (Ayrıca bkz: Yargıtay 8. Ceza Dairesi K.2017/1405; ispat konusunda bkz: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2017/1652 kararı).

Bilişim sistemini engelleme, bozma, erişilmez kılma, verileri yok etme veya değiştirme suçunun cezası (TCK md. 244/1)

Bilişim sistemini engelleme, bozma, erişilmez kılma, verileri yok etme veya değiştirme suçunun cezası şöyle özetlenebilir: TCK’nın 244/1 fıkrasına göre sistemi engelleme ve bozma suçunun cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiştir.

TCK 244/2 fıkrasına göre sistemdeki verileri bozma, yok etme, değiştirme ve erişilmez kılma suçunun cezası (bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen) altı aydan üç yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiştir.

Banka, kredi kurumu veya kamu kurumuna ait bilişim sistemi üzerinde bilişim suçları (TCK md. 244/3)

Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme bilişim suçları, bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi durumunda TCK’nın 244/3 fıkrası uygulanır.

Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme fiillerinden faile verilecek hapis cezası 9 aydan 4,5 yıla kadar hapis cezasıdır.

Haksız çıkar sağlama yoluyla bilişim suçları (TCK md. 244/4)

Sistemi engelleme, verileri değiştirme, bozma veya yok etme gibi fiillerle fail kendisine ya da bir başkasına haksız bir çıkar sağlıyorsa bu bilişim sucuları 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Banka kartları veya kredi kartlarının kötüye kullanılması yoluyla bilişim suçu (TCK md. 245)

Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, işlenebilmesi için bilişim sistemine ihtiyaç duyulan bir suç olması nedeniyle, bilişim suçu türüdür. Maddede bir bilişim sistemine bağlı olarak çalışan ve bilişim temelli bir faaliyetin sonucu olarak fonksiyon ifa eden banka ve kredi kartlarıyla işlenen suçlar kastedilmektedir.

Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu aslında hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanmak ve sahtecilik suçlarının özelliklerini barındığından tüm su suçların koruduğu hukuki yarar bu suçun da hukuki yararı olacaktır. Suçun oluşumu için failin serbest seçimlik hareketlerden birini gerçekleştirerek banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle kendisi ya da başka biri adına çıkar elde etmesi yeterlidir. Eylem sonucunda failin yarar elde etmemesi durumunda suç da oluşmayacaktır.

5464 sayılı Banka ve Kredi Kartları Kanunu’nun 261/3 fıkrasında “banka kartı”, mevduat hesabı veya özel cari hesapların kullanımı dahil bankacılık hizmetlerinden yararlanmayı sağlayan kart olarak tanımlanmışken yine aynı kanunda “kredi kartı”, nakit kullanımı gerekmeksizin mal ve hizmet alımı veya nakit çekme olanağı sağlayan basılı kartı veya fiziki varlığı bulunmayan kart numarası olarak tanımlanmıştır.

TCK’nın 245/1 fıkrasında başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimsenin, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlaması, eylemi hüküm altına alınmıştır.

TCK’nın 245/2 fıkrasında “başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi” hakkında cezaya hükmedilmesi şeklindeki düzenleme ile suçun meydana gelmesi için öncelikle başkasına ait bir banka hesabının bulunması sonra bu hesapla ilişkilendirilmiş sahte banka veya kredi kartı oluşturulması gerekmektedir.

İlişkilendirme kavramı banka hesabıyla “bağ kurmayı” ifade etmektedir. Ancak oluşturulan bu bağ hukuka aykırı niteliktedir. “Sahte olarak oluşturulan” ifadesinden kartın alınması sırasında gerçeğe aykırı, ya da başka bir kişiye ait bilgilerin verilerek sahte kart oluşturulması anlaşılmalıdır.

Bilişim suçları nereye şikayet edilir?

Bilişim suçları şikayeti, savcılık tarafından kendiliğinden soruşturulur. Bu açıdan bilişim suçları şikayete tabi değildir. Bilişim suçu, TCK’daki zamanaşımı süreleri içinde savcılığa bildirimde bulunulmalıdır.

Bilişim suçları nasıl ihbar edilir?

Bilişim suçları, TCK’daki zamanaşımı süreleri içinde savcılığa bildirimde bulunulmalıdır. TCK’ya göre bilişim suçları için zaman aşımı sekiz (8) yıldır. Bilişim suçlarının zamanaşımı süresi içinde ihbar edilmesi gerekir. Ayrıca bilişim suçları uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir. Facebook ve e-posta bilişim sistemine girme suçunda ispatı konusunda bkz: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2015/24705; kişisel web sayfası bilişim sistemine girme suçunun ispatı konusunda bkz: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2013/25428; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2015/2322.

Bilişim suçları örnekleri ve Yargıtay kararları

E-posta şifresini değiştirme yoluyla bilişim suçu

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 23.6.2014 tarihli ve E.2013/771, K.2014/15833 kararı.

Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçunun cezası

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.13/25987; Yargıtay 8. Ceza Dairesinin K.2017/1405 kararı; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2014/15833.

Facebook adlı bilişim sistemindeki verileri değiştirme veya erişilmez kılma suçu

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2013/25987 kararı.

Bilişim sistemi kullanarak nitelikli dolandırıcılık

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, – Karar No: 2013/432).

Bilişim suretiyle hırsızlık suçu

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, K.2011/21245; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2013/28348; Yargıtay 13. Ceza Dairesi, K.2014/9032; Yargıtay 2. Ceza Dairesi, K.2017/5428.

Kredi kartının kötüye kullanılması bilişim suçu

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, K.2011/685; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2014/9843; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K.2015/2260.

E-postaya girme suçu

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, K.2016/277.

Kredi kartının kötüye kullanılması ve hırsızlık suçu (bilişim suçu)

Yargıtay 13.Ceza Dairesi, K.2016/10363.

Cep telefonu ile bilişim sistemine girme suçu

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, K. 2015/14023.

Şantaj ve özel hayatın gizliliğini ihlal ve bilişim sistemine girme

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, K.2015/24755.

Makaleler ve haberler

Bilişim suçları nelerdir?, Siber suç nedir? Siber suçlar nelerdir? Bilişim suçları şikayet ve ihbarı nasıl yapılır? TCK’da düzenlenen bilişim suçları hangileridir? cezaları nelerdir? Hangi kanunlarda düzenlenmiştir? Bilişim suçları örnekleri nelerdir?

İçindekiler tablosu

Kaynaklar:

Akbulut,  Berrin,  “Türk Ceza Hukukunda  Bilişim  Suçları”,  Yayınlanmamış  Doktora  Tezi (Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı), Konya, 1999.

Avşar, B. Zakir ve Öngören Gürsel, Bilişim Hukuku, Türkiye Bankalar Birliği Yayınları, İstanbul, 2010, s. 155.

Değirmenci,  Olgun,  “Bilişim Suçları”,  Yayınlanmamış Yüksek Lisans  Tezi  (Marmara Üniversitesi Sosyal  Bilimler Enstitüsü  Hukuk  Anabilim Dalı  Kamu Hukuku Bilim  Dalı), İstanbul, 2002.

Dilek, Halil İbrahim, “Bilişim Suçları ve Türk Hukuk Sistemindeki Yeri”, Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, 2007

Dülger, Murat Volkan, Bilişim Suçları, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2004.

Karagülmez, Ali, Bilişim Suçları ve Soruşturma-Kovuşturma Evreleri, Üçüncü Basım, Seçkin Yayıncılık, 2009.

Murat Volkan Dülger, Bilişim Suçları, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2004, s.212.

Yılmaz Yazıcıoğlu, “Bilişim Suçları Konusunda 2001 Türk Ceza Kanunu Tasarısının Değerlendirilmesi”, Hukuk ve Adalet: Eleştirel Hukuk Dergisi, İstanbul, Y:1, S:1, Ocak-Mart 2004, s.177.