Cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması

-

Cezaevinde telefonla haberleşme hakkının OHAL’de kısıtlanması konusunda AYM kararı

OHAL döneminde cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması hakkında Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı. AYM, OHAL döneminde cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması hakkında güncel bir karar verdi. AYM, Bayram Sivri (B. No: 2017/34955, 3/7/2018) bireysel başvurusunda özel ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin şikayetleri kabul edilemez buldu. (kararın basın duyurusuna buradan ulaşabilirsiniz).

Başvurucu, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından FETÖ/PDY üyesi olduğu iddiasıyla tutuklanarak ceza infaz kurumuna konulmuştur.

Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı, 667 sayılı OHAL KHK’sı kapsamında belirtilen suçlardan tutuklu olanların OHAL’in devamı süresince on beş günde bir telefonla haberleşme hakkından faydalandırılmasına karar vermiştir.

Başvuru, cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması nedeniyle haberleşme hürriyeti ile özel ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiaları hakkındadır.

Cezaevinde telefonla haberleşme hakkı ve AİHS

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS / Sözleşme) “Özel ve aile hayatına saygı hakkı” başlıklı 8. maddesi şöyledir:

“(1) Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

(2) Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”

AİHM’nin cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması konusuna yaklaşımı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre hükümlü ve tutuklular AİHS kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına kural olarak sahiptirler (Hirst/Birleşik Krallık (No. 2), B. No: 74025/01, 6/10/2005, § 69).

AİHM’ye göre suçun mahiyeti haklı gösteriyorsa bir tutuklunun özel bir hapishane rejimine veya sınırlayıcı ziyaret düzenlemelerine tabi tutulması AİHS’nin 8. maddesi kapsamındaki hakkına müdahale teşkil eder. Ancak bu müdahale kendiliğinden bu hakkın ihlali anlamına gelmez (Vlasov/Rusya, B. No: 78146/01, 12/6/2008, § 123).

AİHM’ye göre hükümlü ve tutukluların özel ve aile hayatına saygı hakkı, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutukluların ailesi ve yakınlarıyla temasını devam ettirecek önlemleri almasını zorunlu kılar (Kučera/Slovakya, B. No: 48666/99, 17/7/2007, § 127). Bu hakka getirilen sınırlamalar, suç ve düzensizliğin önlenmesi için güvenlik nedeniyle uygulamaya konulmuş olsa da haklı bir gerekçeye dayanmalıdır (Gülmez/Türkiye, B. No: 16330/02, 20/5/2008, § 46).

Cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması konusunda tavsiye kararları

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Cezaevleri Kuralları Hakkında REC (2006)2 sayılı tavsiye kararlarının hükümlü ve tutukluların dış dünya ile ilişkileri konusundaki kısmı şöyledir:

“Dış Dünya ile İlişki

24.1. Mahpusların mümkün olabilen sıklıkta mektup, telefon veya diğer iletişim vasıtalarıyla aileleriyle, başka kişilerle ve dışarıdaki kuruluşların temsilcileriyle haberleşmelerine ve bu kişilerin mahpusları ziyaret etmelerine izin verilmelidir.

24.2 Devam etmekte olan bir ceza soruşturması, emniyet, güvenlik ve düzeninin muhafaza edilmesi, suç işlenmesinin önlenmesi ve suç mağdurunun korunması için gerekli görülmesi halinde, haberleşme ve ziyaretlere kısıtlamalar konabilir ve izlenebilir. Ancak adli bir merci tarafından konulan özel kısıtlamalar da dahil olmak üzere, bu tür kısıtlamalar yine de kabul edilebilir asgari bir iletişime izin vermelidir.

24.3. Ulusal hukuk, mahpuslarla iletişim kurması kısıtlanamayacak olan ulusal ve uluslararası kuruluşları belirlemelidir,

24.4. Ziyaretler için yapılan düzenlemeler, mahpuslara aile ilişkilerini mümkün olduğunca normal bir düzeyde sürdürmelerine ve geliştirmelerine izin verecek bir tarzda olmalıdır.

24.5. Cezaevi yetkilileri, dış dünyayla yeterli bir iletişim sürdürmelerinde mahpuslara yardım etmelidirler ve bunun için onlara uygun destek ve yardım sağlamalıdırlar …”

Tutuklu ve hükümlülerin haberleşme haklarının kısıtlanması

AİHM, tutukluların ziyaretçi alma haklarına getirilen kısıtlamaların güvenlikle ilgili nedenlerle veya bir soruşturmanın meşru yararlarını koruma amacıyla kısıtlanabilir. Ancak bu amaçlara bütün tutukluların haklarını kısıtlamayan başka yollarla da ulaşılabilir. Oluşturulacak farklı tutukluluk kategorilerine özel kısıtlamalar getirilebilir (Laduna/Slovakya, B. No: 318327/02, 13/12/2011, § 66; Varnas/Litvanya, B. No: 42615/06, 9/7/2013, § 119 ).

AYM’nin cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması konusuna yaklaşımı

Mevcut olayda aile fertleri ve yakınlarıyla haberleşmesinin bütünüyle engellendiğine ilişkin olarak bir iddia bulunmamaktadır. Başvurucunun şikâyeti, telefonla haberleşme hakkının on beş günde bir ve on dakika ile sınırlandırılmasıdır (cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması).

Başvurucunun telefonla haberleşme hakkı kanun hükmü çerçevesinde sınırlandırılmıştır. AYM’ye göre Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki bir suçtan tutuklama dikkate alındığında, isnat edilen suçların ağırlığına göre tutuklu ve hükümlülere tanınan hak ve imkânların farklılaşması doğaldır.

AYM’ye göre, suçların ağırlığı ve OHAL süreci koşulları dikkate alındığında kamu düzenini, infaz kurumu güvenliğini ve disiplinini sağlama amacıyla bir kısım suçtan tutuklu olanlar için cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması meşru amaç taşımaktadır.

Darbe teşebbüsünün ulusal varlığı tehdit eden boyutu ve teşebbüs sonrasında terör suçları kapsamında çok sayıda kişinin mahkûm olduğu dikkate alındığında başvuruya konu müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmadığı söylenemez.

Öte yandan cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması sadece OHAL süresiyle sınırlı kalmıştır. Başvurucunun görüşme süresi kısaltılmamış ayrıca başvurucu, telefonla haberleşme hakkını kullanamadığına dair bir iddia da ileri sürmemiştir.

AYM, be nedenle özel ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin şikayetleri kabul edilemez bulmuştur. AYM, OHAL döneminde cezaevinde telefonla haberleşme hakkının kısıtlanması konusundaki şikayetleri kabul edilemez buldu.

Anayasa Mahkemesi karar arama

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarına buradan ulaşın.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi karar arama

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarına buradan ulaşın.

BİZİ TAKİP EDİN

EN SON YAZILAR

Tümü

EN ÇOK OKUNANLAR