Ana Sayfa AYM Kararları Şeref ve İtibarın Korunması Hakkı (AYM) Cumhurbaşkanına hakaret suçu ile ilgili AYM kabul edilemezlik kararı verdi

Cumhurbaşkanına hakaret suçu ile ilgili AYM kabul edilemezlik kararı verdi

-

Cumhurbaşkanına hakaret suçu

Cumhurbaşkanına hakaret suçu ile ilgili bireysel başvuruda kabul edilemezlik kararı. Anayasa Mahkemesi (AYM) Umut Kılıç bireysel başvurusunda (B. No: 2015/16643, 4/4/2018) Cumhurbaşkanına hakaret suçu ile ilgili iddiaları inceledi. Somut bireysel başvuru hakimlik mülakatı sırasında Cumhurbaşkanına ve mülakatı yapan kamu görevlilerine yönelik ifadelerden dolayı verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine ilişkindir.

Başvurucu, ağır eleştiri niteliği taşıyan sözlerinden dolayı hakaret davası açılarak cezalandırılmış olması nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini iddia etmiştir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu ve ifade özgürlüğü

Anayasa’nın “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” başlıklı 26. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar…

Bu hürriyetlerin kullanılması,… başkalarının şöhret veya haklarının,… korunması … amaçlarıyla sınırlanabilir…”

Başkalarının şöhret veya haklarının korunması

Anayasa’nın 26(2) fıkrasına göre ifade özgürlüğünün sınırlandırılma nedenlerinden ve bu bağlamda ifade özgürlüğünü kullananların uyması gereken görev ve sorumluluklardan biri de başkalarının şöhret veya haklarının korunmasıdır. Bireyin şeref ve itibarı, kişisel kimliğinin ve manevi bütünlüğünün bir parçasını oluşturur. Devlet, bireyin şeref ve itibarına keyfi olarak müdahale etmemek ve üçüncü kişilerin saldırılarını önlemekle yükümlüdür (Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, § 41).

Siyasetçilerin şeref ve itibarının korunması

AYM, siyasetçilerin, kamuoyunca tanınan kişilerin ve kamu görevlilerinin işlevleri nedeniyle daha fazla eleştiriye katlanmak durumunda olduklarını ve bunlara yönelik eleştirinin sınırlarının çok daha geniş olduğunu vurgulamıştır  (Ergün Poyraz (2), B. No: 2013/8503, 27/10/2015, § 58; kamu görevlileri açısından bkz. Nilgün Halloran, § 45; Cumhuriyet başsavcısı ile ilgili bkz. İlhan Cihaner (2), § 82; kamu görevlisi ile ilgili bkz. Önder Balıkçı, § 42).

Cumhurbaşkanının siyasetçi kimliği ve siyasal eleştiri

AYM’ye göre Cumhurbaşkanı da diğer kişilere nazaran eleştirilere daha fazla katlanmak durumundadır.  Ancak bu eleştirilerin Cumhurbaşkanının şeref ve itibarını zedeleyecek boyuta ulaşmaması gerekir. Cumhurbaşkanının eleştirilere daha hoşgörülü olmak zorunda olması, onun şöhret veya haklarının korunmayacağı anlamına gelmez. İfade özgürlüğü, kişilere hakaret etme hakkı vermez (AYM, E.2016/25, K.2016/186,  14/12/2016, § 19).

Cumhurbaşkanlığı makamının önemi ve hakaret suçu

Cumhurbaşkanı, Anayasa’da belirtilen usullerle halk tarafından seçilen, devleti ve milletin birliğini temsil eden kişidir. Cumhurbaşkanının devletin başı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk milletinin birliğini temsil etmesi, Anayasa’da belirtilen görev ve yetkileri ile temsil ettiği değerler göz önüne alındığında cumhurbaşkanına karşı gerçekleştirilen hakaret suçunun sadece kendi kişiliğine karşı işlenmiş olduğu değil cumhurbaşkanının temsil ettiği değer ve fonksiyonları da ihlal etmiş olacağı kabul edilmelidir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu

Bu nedenle kanun koyucu, Cumhurbaşkanının kişiliğine yöneltilen eylemin aynı zamanda devlete karşı gerçekleştirilen suçlardan sayılması gerektiği kanaatindedir. Cumhurbaşkanına hakaret suçu,  Cumhurbaşkanının kişiliğine karşı işlenmiş olsa da bu suçu kamu görevlilerine hakaret suçundan ayırarak ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu suça kamu görevlilerine hakaret suçu için öngörülen cezaya kıyasla daha ağır bir ceza verilebilmesine olanak sağlayan hükümler ihdas edilmiştir (AYM, E.2016/25, K.2016/186,  14/12/2016, §§ 12, 13).

Cumhurbaşkanına hakaret suçu ve Türk Ceza Kanunu (TCK)

5237 sayılı Kanun’un “Cumhurbaşkanına hakaret” kenar başlıklı 299. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Hakaret suçu ve TCK

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Hakaret” başlıklı 125. maddesinin (1) ve (3) numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(3) Hakaret suçunun;
a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,

İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.”

İfade özgürlüğü ile itibarın korunmasını isteme hakkı arasında adil denge

AYM, somut başvuruya benzer başvurularda, başvurucunun müdahale edilen ifade özgürlüğü ile müştekilerin müdahale edilen şeref ve itibar hakkının korunması arasında adil bir dengenin gözetilip gözetilmediğini değerlendirir (Nilgün Halloran, § 27; İlhan Cihaner (2), § 49).

Cumhurbaşkanına hakaret olayına AYM’nin yaklaşımı

Mevcut olayda, başvurucu tarafından söylenen sözler konusunda bir ihtilaf söz bulunmaktadır. Başvurucu, derece mahkemesi kararlarında hükme esas alınan bazı ifadeleri kullanmadığını iddia etmiştir.

AYM, başvuruya konu müdahalenin orantılı olup olmadığı ve müdahaleye ilişkin gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığı noktasındaki incelemesini yaparken derece mahkemelerinin maddi vakıalarla ilgili değerlendirmeleriyle kural olarak ilgilenmez. Bu nedenle mevcut başvuruda yalnızca derece mahkemelerinin kabul ettiği şekliyle başvurucunun kullandığı sözlerin ifade özgürlüğünün korumasında olup olmadığı değerlendirilecektir.

Somut olayda, başvurucu tarafından söylenen sözler hâkim adaylığı sınavının mülakatı esnasında söylenmiştir. Daha önce de hâkim adaylığı yazılı sınavını kazandığı halde mülakatta elenen başvurucunun bu mülakatta da eleneceğine ilişkin öznel yargısının verdiği kızgınlıkla anılan sözlerin söylendiği anlaşılmaktadır.

Başvurucunun, hâkim adaylığı sınavı ya da mülakat heyeti ile bir ilgisi olmamasına başarısız bulunmasından Cumhurbaşkanını sorumlu gördüğü görülmüştür.

Başvurucu tarafından söylenen sözlerin basında ve kamuoyunda devam eden ve kamusal çıkarları ilgilendiren meselelere dair tartışmalarla ilgisi yoktur. Bu bakımdan ifade özgürlüğünün sağladığı korumanın kamusal çıkarlara ilişkin açık tartışmaya ilişkin menfaatlerle desteklenmesi gerekmemektedir.

Başvurucu tarafından kullanılan ve değer yargısı niteliği taşıyan beyanların olgusal bir temeli de yoktur.

Başvurucunun sözleriyle hedef alınan kişilerin siyasetçi ve yüksek kamu görevlisi olmaları hasebiyle kendilerine yönelik düşünce açıklamalarına sade vatandaşlara kıyasla daha fazla müsamaha göstermeleri beklenebilirse de bu kişiler  “…faşist Ak Parti iktidarının uşakları”, “hırsız, katil Recep Tayyip Erdoğan” şeklindeki değer yargısı içeren sözler nedeniyle bir saldırıya hedef olmuşlardır.

Başvurucu Cumhurbaşkanına hakaret ve kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçlarından ayrı ayrı 1 yıl 6 ay hapis cezası almış ve HAGB kararı verilmiştir.

Hakaret suçu ve HAGB kararı

HAGB, sanığa yüklenen suça ilişkin yargılama sonunda cezaya hükmedilmesi hâlinde hükmün açıklanmasının belirli koşulların gerçekleşmesine bağlı olarak ertelenmesi anlamına gelmektedir (Ali Gürsoy, B. No: 2012/833, 26/3/2013, 19).

HAGB kararı, yargılamayı hükümle sonuçlandıran bir karar niteliğinde olmayıp ceza yargılamasını sona erdiren düşme nedenlerinden biridir.

5271 sayılı Kanun‘un (TCK) 231. maddesinin (10) ve (11) fıkralarında belirtildiği üzere denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir (Ali Gürsoy, § 21).

HAGB kurumunun anılan nitelikleri dikkate alındığında HAGB kararının etkileri itibarıyla infazı mümkün hapis cezası ya da para cezasına kıyasla daha hafif bir önlem olduğu söylenebilecektir. Bu nedenle başvurucunun ifade özgürlüğüne müdahale oluşturan HAGB kararının ölçülü olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle AYM, başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlali şikayetinin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ulaşmıştır. AYM, Umut Kılıç bireysel başvurusunda Cumhurbaşkanına hakaret suçu ile ilgili olarak, hakimlik mülakatı sırasında Cumhurbaşkanına ve mülakatı yapan kamu görevlilerine yönelik ifadelerden dolayı verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğiği iddiasını kabul edilemez buldu. Cumhurbaşkanına hakaret suçu ve TCK.

Bireysel Başvuruhttp://www.bireyselbasvuru.com.tr
Ceza hukuku avukat, idare hukuku avukat, gayrimenkul hukuku avukat, icra iflas hukuku avukat, vergi hukuku avukat, tazminat hukuku avukat, medeni hukuk avukat, ticaret hukuku avukat, borçlar hukuku avukat, iş hukuku avukat, fikir ve sanat eserleri hukuku, eşya hukuku, miras hukuku, aile hukuku, insan hakları hukuku, bireysel başvuru avukat.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Lütfen adınızı buraya yazınız

Son yazılar

TCK 53-Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma nedir?

5237 sayılı TCK 53 nedir? Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma nedir? Sürücü belgesinin geri alınması nedir?
TCK 53-Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma uygulamasıBelli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma (TCK 53), 5237 sayılı Türk Ceza...

Denetimli serbestlik kanunu (yeni) ve uygulaması

Denetimli serbestlik nedir? Yeni denetimli serbestlik uygulaması nasıl yapılır, kaç yıl olarak uygulanır, imza ihlali durumunda ne olur? Af anlamı taşır mı?
Yeni denetimli serbestlik kanunu, değişiklikler ve uygulamasıDenetimli serbestlik nedir? Denetimli serbestlik, suçun işlendiğinin öğrenildiği andan, hükmün tamamen infaz...

Bilişim suçları şikayet dilekçesi örneği

Bilişim suçları şikayet dilekçesi örneği, savcılık şikayet dilekçesi, WORD formatında, Bilişim suçları nasıl şikayet edilir, nereye şikayet edilir?
Bilişim suçları şikayet dilekçesi örneği Bilişim suçları için şikayetinizi aşağıdaki dilekçe örneğini doldurmak suretiyle yapabilirsiniz. Bilişim suçları şikayet dilekçesi...

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz dilekçesi (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararına itiraz dilekçesi örneği Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz dilekçesi (HAGB) örneği...

Adil yargılanma hakkı nedir?

Adil yargılanma hakkı nedir? Adil yargılanma hakkının unsurları nelerdir? Anayasa’da nasıl düzenlenmiştir? Bireysel başvuru açısından bu hakkın anlamı nedir? Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında nasıl yorumlanır? AİHM ve Anayasa Mahkemesinin (AYM) kararları.
Adil yargılanma hakkının kapsamıAdil yargılanma hakkı kapsamında bir inceleme yapılabilmesi için yargılamanın “medeni hak ve yükümlülükler” ya...

En çok okunanlar

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz
Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz. Anayasa Mahkemesi...

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı
Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı AİHM, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek...

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir? Bireysel başvurunun tanımı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru, temel hak ve...

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir (konu bakımından yetki)?

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir?
Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar hakkında kısa bilgiler. Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar nelerdir? Hangi...

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır
Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır Su kirliliğinin çevresel etkileri yaşam alanlarımız ve toplum sağlığı...