Ana Sayfa Fethi kabir kararını AİHM özel ve aile hayatına saygı hakkına aykırı buldu

Fethi kabir kararını AİHM özel ve aile hayatına saygı hakkına aykırı buldu

Fethi kabir kararını AİHM özel ve aile hayatına saygı hakkına aykırı buldu

Fethi kabir kararı AİHS’ye aykırı bulundu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Solska ve Rybicka/Polonya (B. No: 30491/17, 31083/17, 20/9/2018) bireysel başvurusunda ceza davası bağlamında, müteveffaların ailelerinin isteklerine aykırı olarak fethi kabir (kalıntılarının mezardan çıkarılması) kararı verilmesini AİHS’nin 8. maddesine (özel ve aile hayatına saygı hakkı) aykırı buldu.

10 Nisan 2010 tarihinde Polonya Devlet Başkanı ve birçok üst düzey yetkilinin de dahil olduğu bir Polonyalı Devlet heyetini taşıyan Polonya Hava Kuvvetleri’ne ait bir uçak kazasında doksan altı kişi ölmüştü. Başvurucular, iki kazazedenin eşleridir.

2016 yılında “devlet savcılık ofisi” savcısı seksen üç kurbanın cesetlerine otopsi yapılması amacıyla uluslararası ve adli uzmanlardan oluşan bir ekip atamaya karar verdi (dokuz kurbanın cesedi daha önce mezardan çıkarılmış ve dört kişi ise yakılmıştı).

Başvurucular, eşlerinin bedenlerinin mezardan çıkarılmasına (fethi kabir) itiraz etmiş ve savcının kararına karşı temyiz başvurusunda bulunmuşlardı. Varşova Bölge Mahkemesi, Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 210. maddesi kapsamında cesedin bir savcının kararı ile çıkarılmasının (fethi kabir) yargı denetimine tabi olmadığını, bu durumun anayasal ve kanuni bir eksiklik olduğunu belirterek Anayasa Mahkemesi konuyla ilgili bir karar verene kadar duruşmalara ara verilmiştir. Başvurucuların hukuk mahkemelerinden ihtiyati tedbir alma girişimleri de başarısız olmuştur.

Kazılar 2018 yılında gerçekleşmiştir.

Fethi kabir (cesedin mezardan çıkarılması) ve özel hayata saygı hakkı

Özel ve aile hayatına saygı hakkının uygulanması

AİHM, AİHS’nin 8. maddesinin ölen bir kişinin mezarının ceza yargılaması bağlamında aile fertlerinin istememelerine karşı açılması (fethi kabir) konusunu daha önce incelememiştir.

AİHS’nin 8. maddesinin (özel ve aile hayatına saygı hakkı) mevcut bireysel başvuruda uygulanabilir olduğu konusunda itiraz edilmemiştir. Asıl sorun Polonya yasalarına göre bir akrabanın anısına saygı gösterilmesinin aile yaşamının bir parçası olarak kabul edilmesinin gerekip gerekmediğidir.

AİHM, aile ve özel hayatla ilgili 8. maddedeki hakların, ağırlıklı olarak, yaşayan insanlar arasındaki ilişkilere ilişkin olarak kullanılmasına rağmen bir akrabasının mezarına gömülme gibi bir başvuruyu özel hayata saygı hakkı kapsamında incelemiştir. Söz konusu içtihadı göz önünde bulunduran AİHM, davadaki olayların özel ve aile hayatına saygı hakkının kapsamına girdiğine karar vermiştir.

Başvurucuların ölen kocalarının kalıntılarının mezardan çıkarılması (fethi kabir), özel ve aile hayatına saygı haklarına müdahale teşkil etmiştir. İleri sürülen şikayetin Polonya hukukunda Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 210. maddesinde yasal bir temeli vardı.

Fethi kabir için yeterli güvenceler sağlanmamıştır

Yasaların kalitesi bakımından, devlet makamlarının 2. maddede yer alan etkili soruşturmanın gereklilikleri ile tarafların özel ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkının korunması arasında adil bir dengenin bulunması gerekmektedir.

Ailenin muhalefetine rağmen, kazıların haklı çıktığı durumlar olabilir. Mevcut davadaki soruşturma, devletin tüm işleyişini etkilemeyen eşi benzeri görülmemiş bir olayla ilgili olmasına rağmen, AİHM, başvurucuların ölen kocalarının kalıntılarına saygı gösterilmesini sağlama konusundaki hassasiyetlerinin önemini dikkate almıştır.

Savcı, başvurucuların kocalarının kalıntılarının mezardan çıkarılması (fethi kabir) talimatı vermiştir. Talimatı verirken savcının Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun soruşturma ile hedeflenen amacın daha az müdahaleci  bir şekilde elde edilip edilemeyeceği veya ihtilaf konusu tedbirin başvurucuların özel ve aile hayatına olası etkilerini değerlendirip değerlendirmediği göz önünde bulundurulmamıştır. Ayrıca, savcının kararı, temyiz başvurusu öncesinde bir ceza mahkemesinde veya bağımsız bir makam önünde yeterli bir incelemeye tabi tutulmamıştır.

Başvurucular, savcının soruşturmayı yürütmesini engellemek amacıyla ihtiyati tedbir talebinde bulunmuşlardır. Ancak derece mahkemesi savcının görevlerini Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili hükümlerine uygun olarak yerine getirdiğini tespit ederek başvuruyu reddetmiştir. Derece mahkemeleri ihtilaf konusu tedbirin (fethi kabirmezar açılması) gerekliliğini gözden geçirmemiş ya da savcının başvurucuların AİHS‘nin 8. maddesi tarafından korunan menfaatlerine karşı verdiği karardan kaynaklanan müdahaleyi tartmamıştır.

AİHM, bu nedenle, Polonya yasalarının, fethi kabir (mezardan çıkarılma) emri veren kararıyla ilgili olarak keyfiliğe karşı yeterli güvenceler sağlamadığı sonucuna varmıştır.

İç hukuk, gerçekleştirilen müdahalenin, AİHS’nin 8. maddesinde tanınan güvenceler bakımından orantılılığını inceleyen bir mekanizma sağlamamıştır. Başvurucular, sahip oldukları asgari güvencelerden yoksun bırakılmışlardır.

AİHM bu nedenlerle Solska ve Rybicka/Polonya (B. No: 30491/17 31083/17, 20/9/2018) bireysel başvurusunda ceza davası bağlamında, müteveffaların ailelerinin isteklerine aykırı olarak fethi kabir (kalıntılarının mezardan çıkarılması) kararı verilmesini AİHS’nin 8. maddesine (özel ve aile hayatına saygı hakkı) aykırı bulmuştur.

Bireysel Başvuruhttp://www.bireyselbasvuru.com.tr
Hukuk alanında en merak edilen konular hakkında avukat ve hukukçulara en güncel hukuki bilgiler. Hukuki sorunlara hukuksal cevaplar...

İstinaf nedir? İstinaf kanun yolu nedir?

İstinaf nedir? İstinaf kanun yolu ne demek?Bu yazımda "istinaf nedir" sorusunun...

Kasten yaralamaya teşebbüs suçu

Kasten yaralamaya teşebbüs suçu nedirKasten yaralamaya teşebbüs...

TCK 86/2-Basit yaralama suçu ve cezası

TCK 86/2-Basit yaralama suçu nedirTCK 86/2 fıkrasında yer alan basit yaralama,...

Soruşturma zamanaşımı süresi ne kadar, soruşturma ne kadar sürer

Soruşturma zamanaşımı süresi ne kadarSoruşturma ile en çok merak edilen konulardan...

Müşteki ne demek? Müşteki mahkemeye girmezse ne olur?

Müşteki ne demek?Bu yazımızda sizlere "müşteki...

En çok okunanlar

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz
Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz. Anayasa Mahkemesi...

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7)

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı
Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir? Bireysel başvurunun tanımı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru, temel hak ve...

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir (AYM)

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir?
Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar hakkında kısa bilgiler. Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar nelerdir? Hangi...

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır
Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır Su kirliliğinin çevresel etkileri yaşam alanlarımız ve toplum sağlığı...