Gazete hakkında sistematik kapatma davası açılması düşünce ve ifade özgürlüğünü ihlal eder
Gazete hakkında sistematik kapatma davası açılması düşünce ve ifade özgürlüğünü ihlal eder

Gazete hakkında sistematik kapatma davası açılması düşünce ve ifade özgürlüğünü ihlal eder. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2016 yılında PKK propagandası yapmak suçlamasıyla kapatılan Ülkede Özgür Gündem Gazetesi’nin sahibini olan başvurucu tarafından yapılan bireysel başvuru ile ilgili olarak ihlal kararı verdi. AİHM, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin düşünce ve ifade özgürlüğüyle ilgili 10. maddesini ihlal ettiğine karar verdi. Somut başvuruda (Özgür Gündem Gazetesi) gazetenin sahibi olan başvurucu hakkında 2004-2007 yılları arasında 7 ayrı dava açılmış ve başvurucu bu davalardan beraat etmişti.

Gazete hakkında sistematik kapatma davası açılması kabul edilemez

AİHM, Ali Gürbüz/Türkiye (52497/08 vd.) bireysel başvurusunda Türkiye’de mahkemelerin, gazetede çıkan ve suçlamalara neden olan makaleler hakkında içeriğine bakmadansistematik bir şekilde” (systematically opened ) kapatma davası açmasını gerekçe gösterildi (basın bildirisine buradan ulaşın).

Özgür Gündem Gazetesi: Makalelerin içerikleri dikkate alınmadı

AİHM kararında, “ … bazı makalelerin içeriğinde yer almamasına karşın şiddetin övüldüğü ve nefret dili kullanıldığı ileri sürülerek, bunun gazetenin kapatılmasına gerekçe olarak gösterilmesinin düşünce ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine” yer verdi.

AİHM’e göre başvurucu hakkındaki cezai kovuşturmaları, makalelerin içeriğinden bağımsız olarak sistematik olarak açılmıştır. AİHM’e göre kapatmaya neden olan makaleler aslında, herhangi bir şiddete, silahlı direnişe veya isyana çağrı yapmayan ve nefret söylemi (hate speech) oluşturmayan Noel dilekleri gibi önemsiz mesajlar içermekteydi.

Mahkum olma korkusu oto sansüre neden olmuştur

AİHM, başvurucu hakkında açılan davaların beraat kararlarıyla sonuçlanmasına rağmen kendi içlerinde fiili ve etkili kısıtlamalar içerdiğini tespit etmiştir. Açılan davalar başvurucu üzerinde belli bir süre baskı oluşturmuş ve mahkum olma korkusu, kaçınılmaz bir şekilde, bir medya profesyoneli olarak başvurucunun kendisi üzerinde oto sansür uygulamasına neden olmuştu.

AİHM ayrıca, bu ceza davalarının açılmasının, ceza hukuku çerçevesinde, Türk hukukuna göre terörist olarak nitelendirilen örgüt liderlerinin ifadelerini, içeriklerine bakılmaksızın yayınlamalarını bastırmayı amaçlayan makamların tepkisi olarak görülebileceğini tespit etmiştir.

AİHM, bu bağlamda, medya uzmanlarına karşı, halkın bir çatışma durumu hakkındaki diğer görüşler hakkında bilgi alma hakkını dikkate almadan otomatik olarak alınan bu tür önlemlerin bilgi alma veya fikir verme özgürlüğü ile uzlaştırılamayacağını belirtmiştir.

AİHM son olarak, başvurucu hakkında uzun bir süre boyunca çok sayıda cezai kovuşturma başlatılmasının, acil bir sosyal ihtiyacı karşılamadığı, sürdürülen meşru amaçlarla (ulusal güvenlik ve toprak bütünlüğünün korunması) orantılı olmadığını, demokratik bir toplumda gerekli olmadığını tespit etmiştir. Sonuç olarak AİHM, gazete hakkında (Özgür Gündem Gazetesi) sistematik bir şekilde kapatma davası açılmasının düşünce ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi. Gazete hakkında sistematik kapatma davası açılması düşünce ve ifade özgürlüğünü ihlal eder.

Anayasa Mahkemesinin ifade özgürlüğü ile ilgili yazılar

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ifade özgürlüğü ile ilgili yazılar