Ana Sayfa Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti (kimler bireysel başvuru yapabilir?)

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti (kimler bireysel başvuru yapabilir?)

-

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti konusu kimlerin bireysel başvuru yapabileceğinin tespiti bağlamında önem taşımaktadır. Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti esas olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu‘ndaki ehliyet kavramlarından farklılık arz etmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 10. maddesine göre fiil ehliyetine sahip olmak için ayırt etme gücüne sahip olmak ve ergin olmak ve kısıtlı olmak gerekmektedir. Ancak dava veya taraf ehliyeti bulunmayan gerçek kişilerden, velayet veya kısıtlılık altında bulunan küçüklerin, akıl hastalarının, mahcur, engelli ve mahkûmların da Anayasa Mahkemesine (AYM) bireysel başvuru hakkı bulunmaktadır.

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti meselesiyle ilgili olarak iki durum karşımıza çıkmaktadır:

(1) Küçüklerin bireysel başvuru ehliyeti ve (2)kısıtlıların bireysel başvuru ehliyeti.

Küçüklerin bireysel başvuru ehliyeti

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti konusunda bir diğer önemli husus da küçüklerin başvuru ehliyeti konusudur. 6216 sayılı Kanun‘un bireysel başvuru hakkına sahip olanlar başlıklı 46(1) fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuru ancak ihlale yol tığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişi el bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir”

6216 sayılı Kanun‘un bireysel başvuru hakkına sahip olanlar başlıklı 46(1) fıkrasında bir kişinin AYM’ye bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte bulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar, başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolayı

  • başvurucunun güncel bir hakkının ihlal edilmesi,
  • bu ihlalden dolayı kişinin kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması,
  • ve bunların sonucunda başvurucunun kendisinin mağdur olduğunu ileri sürmesidir (bkz: Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, § 42)

AYM, küçüklerin bireysel başvuru ehliyeti konusunu Sabriye Yürekli ve diğerleribaşvurusunda (B. No: 2014/7115, 22/9/2016) incelemiştir.

Sabriye Yürekli ve diğerleribaşvurusunda başvurucular, ulusal yayın yapan bir gazetede kızları hakkında çıkan haber nedeniyle şeref ve itibarının korunması hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir. Başvuruculardan ikisi diğer başvurucuların anne ve babasıdır. Başvurucular, basında çıkan haber nedeniyle kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu ileri sürmüşlerdir. Başvurucular asliye hukuk mahkemesinde kendileri adına asaleten, kızları adına velayeten manevi tazminat davası açmışlardır.

Başvurucuların kızı, ilk derece mahkemesindeki dava devam ederken ergenliğe erişerek dava ehliyetine sahip duruma gelmiştir. Bunun üzerine yargılamanın devam eden aşamasında ve kararda davacı sıfatıyla yer almıştır. AYM, Medeni Kanun’un ilgili maddelerine atıf yaparak, bireysel başvuru tarihinde reşit olan kızları D. adına velayeten anne ve babasının bireysel başvuruda bulunma hakkının bulunmadığına karar vermiştir.

Kısıtlıların başvuru ehliyeti

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti konusunda bir diğer önemli husus da kısıtlıların başvuru ehliyeti konusudur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 405-408. maddelerine göre dört durumda kısıtlılık söz konusu olabilmektedir. Bunlar;

  • akıl hastalığı ve zayıflığı,
  • savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim,
  • bir yıl veya daha fazla uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olma durumu,
  • ilgilinin geçerli nedenlere dayanan talebidir.

Kısıtlı olan kişilerin, kendi adlarına, vesayeti altında bulunduğu kişi veya makamın iznini almaksızın, doğrudan bireysel başvuru yapma hakkı bulunmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 407. maddesine göre, ergin bir kişinin bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm olması halinde kendisine vasi atanır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’un 471. maddesine göre, özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kısıtlı kişi üzerinde bulunan vesayetin hapis halinin sona ermesiyle kendiliğinden kalkar. Hükümlü olanlar ya da diğer sebeplerle vesayet altına alınanlar, bireysel başvuru ehliyeti yönünden tam ehliyetliler gibidirler.

Buna göre hükümlüler, haklarında uygulanan yargısal bir karardan kaynaklanan şikâyetlerin yanı sıra cezaevi koşullarından şikayetçi olabilirler. Hükümlüler ayrıca hükümlü olarak bulundukları kurumun, yabancı dil sınavı ve üniversite sınavına katılmalarını sağlayamaması nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiası gibi, doğrudan mahkumiyetiyle bağlantılı olmayan haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek de bireysel başvuruda bulunabilirler (bkz. Mehmet Ali Oyunlu, B. No: 2014/166, 17/5/2016).

Başvurucuların kısıtlanmasına dair yargılama süreçleri de bireysel başvuru konusu olabilmektedir. Vesayet altına alınma kararları kesinleşmiş ve fiil ehliyeti kısıtlanmış olsa dahi bir kişinin bireysel başvuru yapabilmesi mümkündür.

Bu konuda aşağıdaki makaleleri okumanızı tavsiye ederiz

Gerçek kişilerin bireysel başvuru ehliyeti esas olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu‘ndaki ehliyet kavramlarından farklılık arz etmektedir.

Bireysel Başvuruhttp://www.bireyselbasvuru.com.tr
Hukuk alanında en merak edilen konular hakkında avukat ve hukukçulara en güncel hukuki bilgiler. Hukuki sorunlara hukuksal cevaplar...

Son yazılar

Bilişim suçları cezası ne kadar. Bilişim suçları cezası kaç yıl.

Bilişim suçları cezası ne kadarBilişim suçları cezası ne kadar? Bilişim suçlarının cezası...

TCK 86-Kasten yaralama suçu nedir?

TCK 86 - kasten yaralama suçu nedir? Kasten yaralamaya teşebbüs suçu nedir? Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi, Kasten yaralama suçu ve haksız tahrik, basit yaralama suçu ve cezası
TCK 86-Kasten yaralama suçu nedir? TCK 86-Kasten yaralama suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 86-88. maddelerinde açıklamıştır....

Takipsizlik kararına itiraz dilekçesi

Takipsizlik kararına itiraz nasıl yapılır Takipsizlik kararına itiraz dilekçesi örneğine aşağıda yer verilmiştir. Aşağıda verilen örnek bilgi amaçlı...

Takipsizlik kararı nedir (CMK 172)

Takipsizlik kararı nedir? Takipsizlik ne demek? Takipsizlik kararına itiraz nasıl yapılır? Süresi ne kadardır? Hangi durumlarda takipsizlik kararı verilir.
Takipsizlik kararı ne demek (CMK 172) Takipsizlik kararı nedir? Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 172/1 maddesine göre Cumhuriyet savcısınca,...

En çok okunanlar

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz
Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz. Anayasa Mahkemesi...

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı
Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı AİHM, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek...

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir? Bireysel başvurunun tanımı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru, temel hak ve...

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir (konu bakımından yetki)?

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir?
Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar hakkında kısa bilgiler. Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar nelerdir? Hangi...

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır
Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır Su kirliliğinin çevresel etkileri yaşam alanlarımız ve toplum sağlığı...