Ana Sayfa Ceza Hukuku Hukuka uygunluk nedenleri nelerdir (TCK 24-26)?

Hukuka uygunluk nedenleri nelerdir (TCK 24-26)?

Hukuka uygunluk nedenleri nelerdir? TCK'da yer alan hukuka uygunluk nedenleri: Görevin ifası, meşru savunma, hakkın kullanılması, ilgilinin rızasıdır.

Plakaya yazılan ceza itiraz dilekçesi. Araç plakasına yazılan ceza dilekçesi

Plakaya yazılan ceza itiraz dilekçesiPlakaya yazılan ceza itiraz dilekçesi aşağıda yer almaktadır. Plakaya yazılan trafik cezalarının tarafınıza 10...

Kitlelerin istihbari amaçlı toplu dinlenilmesi hak ihlalidir

Kitlelerin istihbari amaçlı toplu dinlenilmesi hak ihlalidir Kitlelerin istihbari amaçlı toplu dinlenilmesi hak ihlalidir. AİHM, Big Brother Watch ve diğerleri/Birleşik...

Temyiz dilekçesi örneği. Temyiz dilekçesi nasıl hazırlanır, nereye verilir?

Temyiz dilekçesi örneğiTemyiz dilekçesi örneği aşağıdadır. Aşağıdaki temyiz dilekçesi örnek olarak hazırlanmış olup dilekçeyi kendi durumunuza uyarlayarak doldurmanız gerekmektedir....

İstinaf nedir? İstinaf kanun yolu nedir?

İstinaf nedir? İstinaf kanun yolu ne demek?İstinaf nedir? Bu yazımızda istinaf nedir sorusunun cevabını kısaca vermeye çalışacağız. İstinaf...

Ticaret şirketlerinin bireysel başvuru ehliyeti (Kişi yönünden yetki)

Ticaret şirketlerinin bireysel başvuru ehliyeti Ticaret şirketlerinin bireysel başvuru ehliyeti 6216 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Şirketlerin bireysel başvuru yapıp yapamayacağı konusu...

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi nedir? Şartları nelerdir?

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK 171)Kamu davasının açılmasının ertelenmesi nedir? Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumu CMK 171/2 maddesinde düzenlenmiştir....

Müşteki ne demek? Müşteki mahkemeye girmezse ne olur?

Müşteki ne demek?Bu yazımızda sizlere "müşteki ne demek" sorusunun cevabını kısaca vermeye çalışacağız. Müşteki, suçtan zarar gören ve...

Şeriata dayalı bir devlet kurmayı amaçlayan vakfın kapatılması hukukidir

Şeriata dayalı bir devlet kurmayı amaçlayan vakfın kapatılması hukukidir Şeriata dayalı bir devlet kurmayı amaçlayan vakfın kapatılması konusunda AİHM güncel...

TCK’daki hukuka uygunluk nedenleri nelerdir?

Hukuka uygunluk nedenleri, Türk Ceza Kanunun’da (TCK) belirlenmiştir. TCK sistematiği içinde bular “ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler” olarak tanımlanmaktadır. Hukuka uygunluk nedenleri TCK’nın genel hükümler kısmının 24-26. maddelerinde düzenlenmiştir.

TCK’da yer alan hukuka uygunluk nedenleri şunlardır:

  1. Görevin ifası (TCK n. 24),
  2. Meşru savunma (TCK m. 25),
  3. Hakkın kullanılması (TCK m. 26)
  4. İlgilinin rızası (TCK m. 26/2)

TCK sistematiği içinde hukuka uygunluk nedenlerinin gerçekleşebilmesi için failin fiili icra ettiği sırada ilgili hukuka uygunluk nedenlerinin maddi şartlarının bilinciyle hareket ediyor olması gerekir.

Eğer fail, fiili icra ettiği sırada bir hukuka uygunluk nedenlerinin maddi şartları çerçevesinde hareket ettiğini bilmiyorsa, diğer ifadeyle bir hukuka uygunluk nedenleriyle ile kendisine tanınan yetki çerçevesinde fiili icra etmiyorsa, bu hukuka uygunluk nedeninden yararlanamaz.

Hukuka uygunluk nedenlerinin ceza hukukunun bağlantı noktasını yönlendirici iradenin ürünü olup belli bir amaca yönelik olarak gerçekleştirilen fiil oluşturur. Kişi bu fiiliyle kişiliğini göstermekte, şahsiyetini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla somut olayda bir hukuka uygunluk nedeni varsa, ancak bunun bilincinde bir fiili gerçekleştiren kişi hukuka uygunluk nedeninin tanınma amacına uygun bir şekilde hareket etmiş sayılır.

Bu sebeple, bir hukuka uygunluk nedeninin şartlarının objektif olarak gerçekleştiği, ancak failin bunu bilmediği bir olayda bu hukuka uygunluk nedeninden yararlanmaması gerekir. Ancak objektif olarak gerçekleşen hukuka uygunluk nedeni, neticeli suçlarda, neticenin ifade ettiği haksızlığı ortadan kaldırır. Dolayısıyla faile, sadece işlemiş olduğu fiilin ifade ettiği haksızlık isnat edilir.

Hukuka uygunluk nedenleri

Hukuk düzeninin tekliği (ya da bütünlüğü) ilkesinin bir gereği olarak, bir fiilin hukukun bir alanında hukuka uygun, diğerinde hukuka aykırı olması mümkün değildir. Bu nedenle, yazılı olsun veya olmasın, hukuka aykırılığı kaldıran nedenler hukuk düzeninin tümü değerlendirilerek belirlenir.

Kanunun genel hükümler kısmında düzenlenen hukuka uygunluk nedenleri bünyesi ve mahiyeti elverişli olan her suç bakımından geçerlidir. Suçun kasten veya taksirle işlenmesi ile icrai veya ihmali hareketle işlenmesi arasında fark yoktur.

Ancak kanun koyucu bazı suç tipleriyle bağlantılı olarak özel hukuka uygunluk nedenlerine yer verebilmektedir. Bu gibi hâllerde, ilgili suç tipleri bakımından bu düzenlemelerin göz önünde bulundurulması gerekir. Örneğin TCK’nın 127. maddesinde düzenlenen isnadın ispatı ve 128. maddesinde düzenlenen iddia ve savunma dokunulmazlığı, yalnızca hakaret suçu bakımından değerlendirilmesi gereken hukuka uygunluk sebepleridir.

Hukuka uygunluk nedenlerinin ortak özellikleri

Bütün hukuka uygunluk nedenleri bazı ortak özelliklere sahiptir.

  1. Bir hukuka uygunluk nedeninin varlığı hâlinde fiil kanuni tanımdaki unsurları gerçekleştirse de hukuka aykırı değildir. Fiil hukuka aykırı olmadığı için de bir haksızlığın varlığından söz edilemez. Böyle bir fiil için ne ceza hukukunda ne de başka bir hukuk dalında yaptırım uygulanamaz. Şayet bir yaptırım öngörülmüşse, o neden bir hukuka uygunluk nedeni değildir. Keza fiil kasten işlenmesine rağmen hukuka aykırı olmadığı için böyle bir fiil iştirak bakımından da bağlama noktası teşkil etmez (TCK m. 40/1).
  2. Her hukuka uygunluk nedeni, sınırları içinde kalınmak kaydıyla fiili hukuka uygun hâle getirir. Hukuka uygunluk sebepleri belli şartlar altında ve ölçülü olmak kaydıyla bir başkasının hukuki alanına müdahale hakkı verir. Sınır aşılmadıkça bu müdahale hukuka uygun olacağından, muhatap buna katlanmak zorundadır. Kısaca hukuka uygun bir fiilin muhatabı, bu fiile karşı hukuka uygunluk nedenlerinden faydalanamaz.
  3. Hukuka uygunluk nedenlerinin tespitinde tüm hukuk düzenin göz önünde bulundurulmalıdır. Hatta örf ve adet hukukunun da hukuka uygunluk nedenlerinin kaynağı olabileceği kabul edilmektedir. Anayasa ve temel hak ve hürriyetlerin sınırları içinde kaldığı sürece, kanun koyucunun yeni hukuka uygunluk nedenleri oluşturması mümkündür.
  4. Hukuka uygunluk nedenleri aynı olayla ilgili olarak birbirinden bağımsız veya birbirinin yanında uygulanacak şekilde birleşebilirler.

Son yazılar

İlgili Yazılar