İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi hakkında AYM kararı

0
41
İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi hakkında Anayasa Mahkemesi kararı
İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi hakkında Anayasa Mahkemesi kararı

İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi hakkında Anayasa Mahkemesi kararı

İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi hakkında Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı. AYM, Miyase İlknur ve diğerleri (B. No: 2015/15242, 18/7/2018) bireysel başvurusunda internet sitesindeki habere erişimin engellenmesi şikayetleriyle ilgili olarak Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ve  başvuruculara manevi tazminat ödenmesine karar verildi. [karara ilişkin basın bültenine buradan ulaşabilirsiniz]

Başvurucular, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin internet sitesinin yayın yönetmeni ve başvurucu internet sitesinde içeriğine erişimin engellenmesi kararı verilen haberin yazarıdır.

Başvuruculardan Miyase İlknur, internet sitesinde yayımlanan haberde bir büyükşehir belediyesine bağlı şirket tarafından yapılan bir projede, bazı siyasetçi ve bürokratların maliyeti fiyatına ev satın aldıklarını iddia etmiştir.

Haberde adı geçen bürokrat (vali), haberin gerçek olmadığı ve kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğu gerekçesiyle internet içeriğine erişimin engellenmesini talep etmiştir. Mahkeme haber içeriğine erişimin engellemesine (internet sitesindeki habere erişimin engellenmesi) karar vermiştir.

Başvurucular, internet sitesindeki habere erişimin engellenmesi kararı verilmesinin ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğinden şikayetçi olmuşlardır.

İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi konusuna AYM’nin yaklaşımı

İnternette yayımlanan ve içeriğine erişimi engellenen haberin konusu, kentsel dönüşüm politikasının amacı dışında yapıldığı öne sürülen bir proje kapsamında satışa çıkarılan konutların bazı bürokratlar ile siyasetçilere maliyeti fiyatına satıldığı iddiası ile ilgilidir.

Haberde söz konusu bu konutlardan satın alan kişiler arasında o dönem bir ilin valisi olan müşteki yer almaktaydı. Habere içeriğinde müştekinin mülkiye başmüfettişiyken ilgili şirket hakkında soruşturma yapılmasına gerek olmadığı yönünde rapor hazırlaması ve bu şirketin yaptığı konutlardan satın alması arasında bir bağ kurulmaya çalışılmıştır.

Kamusal yararı yüksek bir tartışmaya katkı sağlanması ölçütü

AYM’ye göre internette erişim engeli konulan haber, kamu kaynaklarının kullanımıyla ilgilidir. Bahsi geçen konutun değerinin yüksek olduğu tartışmasızdır. İnternette vali ile ilgili olarak yer verilen haberdeki bazı iddiaların yayımlanmasının kamusal yararı yüksek bir tartışmaya katkı sunduğu kuşkusuzdur.

İnternette yer verilen haberin müştekisi haberin gerçeği yansıtmadığını, haber nedeniyle şeref ve itibarının zedelendiğini ileri sürerek 5651 sayılı Kanun‘un 9. maddesine göre internet içeriğine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur. Sulh Ceza Hâkimliği haberin masumiyet karinesi ve kişinin lekelenmeme hakkına aykırı olarak verilmiş olmasını göstererek erişimin engellenmesi talebini kabul etmiştir. Kararda, haberin kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal edici nitelikte olduğu belirtilmiştir.

Çelişmesiz yargılama ve internet içeriğinin kaldırılması

Çelişmesiz bir dava sonucunda yayın içeriğine erişimin engellenmesi kararı ancak hukuka aykırılığın ve kişilik haklarına müdahalenin ilk bakışta anlaşılacak kadar belirgin olduğu ve zararın süratle giderilmesinin zaruri olduğu hallerde mümkün olabilir.

Somut olayda mahkeme, şeref ve itibara yapıldığı ileri sürülen saldırının çelişmeli bir yargılama yapılmadan, gecikmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyacını ortaya koyabilmiş değildir. AYM, haber içerikleri üzerinde yapılan incelemeden de ilgili kanuna göre içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını gerektirecek ağırlıkta bir durumun bulunmadığını tespit etmiştir.

Başvuruya konu benzer uyuşmazlıklar açısından, koşullara göre diğer ceza veya hukuk yollarının daha yüksek başarı şansı sunabilecek, kullanılabilir ve etkili başvuru yolları olduğu göz ardı edilmemelidir. Müşteki açacağı çelişmeli bir hukuk davasında içeriğe erişimin engellenmesi talebini ileri sürme imkânına her zaman sahiptir.

AYM, 5651 sayılı Kanun‘un 9. maddesi uyarınca çelişmeli bir yargılama olmaksızın internete erişimin engellenmesi kararı verilmesi için gösterilen gerekçeleri yeterli bulmamıştır.

İnternet sitesindeki habere erişimin engellenmesi ve eski hale getirme kuralı

AYM’ye göre somut olayda yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi ihlale yol açan yargılama sürecine muhatap olan başvurucuların bu sürede uğradığı bütün zararları gidermemektedir. Üstelik ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verilmekle birlikte başvurucuların muhatap olduğu yargısal süreç devam etmektedir.

Eski hale getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için ifade özgürlüğünün ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle ve yeniden yargılama suretiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvuruculara tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

AYM, belirtilen gerekçelerle, Miyase İlknur ve diğerleri bireysel başvurusunda internet sitesindeki habere erişimin engellenmesi şikayetleriyle ilgili olarak Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ve  başvuruculara manevi tazminat ödenmesine karar verildi.