Ana Sayfa Ceza Hukuku Soruşturma nedir?

Soruşturma nedir?

-

Soruşturma nedir. Adli soruşturma nedir

Soruşturma nedir? Soruşturma (CMK 2), suç haberinin alınmasıyla başlayıp esas olarak savcı ve onun yardımcısı sıfatı ile adli kolluk tarafından gerçekleştirilen ve varlık sebebi kamu davasının açılmasına gerek olup olmadığının araştırılması olan, kural olarak yazılı ve gizli gerçekleştirilen bir dizi adli faaliyete denir.

Soruşturma, suç işlendiği veya diğer ifadeyle, bir ceza uyuşmazlığının var olduğu şüphesi üzerine, bu ceza uyuşmazlığının gerçekliğinin araştırıldığı ilk evredir.

Soruşturma evresi nedir

Ceza Muhakeme Kanunu’nun 2/1-e maddesinde soruşturma evresi, yalnızca devamında kovuşturma evresine geçilen hâlin nazarı itibara alınması suretiyle tanımlanmıştır. Soruşturma evresi, bir suçun işlendiği şüphesinin öğrenilmesiyle başlayan ve iddianamenin kabulü ile veya iddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı ile sona eren evredir.

Adli kontrol (CMK 109) nedir?

Cumhuriyet savcısı, bu evrede ceza mahkemesi önünde tartışılabilir bir ceza uyuşmazlığının bulunup bulunmadığını araştırır. Soruşturma aşamasında yetki Cumhuriyet savcısına aittir. Ancak bazı durumlarda sulh ceza hakimi de soruşturma yapabilir (CMK 163). Böyle bir tartışma yapılamayacaksa bu evre, iddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı ile sona erer. Eğer böyle bir tartışma yapılabilecekse iddianamenin düzenlenmesi ve bunun mahkemece kabulü ile sona erer.

Soruşturma evresinin amacı şüpheyi bütünüyle ortadan kaldırmak ya da maddi gerçeği bulmak değildir. Bu evredeki amaç; Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılıp açılmayacağına karar vermesini sağlamak, kamu davası açılacak ise de söz konusu davaya hazırlık yapmaktır (Soruşturma nedir).

Soruşturma nedir, nasıl yapılır

CMK 160/1 maddesine göre Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez, hemen araştırma yapmaya başlar. Buradaki bir suçun işlendiği izlenimi veren bir hâl ibaresi ile kast edilen, bir suç işlendiği yönündeki şüphedir.

Soruşturma aşamasını ve bu evredeki faaliyetleri başlatacak olan şüphe ise soyut bir şüphe olmayıp, bilakis belli emarelere dayanan ve soruşturmayı başlatacak yoğunluğa ulaşmış basit şüphedir. Şüphenin yoğunlaşması, muhakeme sürecinin ilerlemesini sağladığı gibi, bazı muhakeme işlemlerinin yapılmasını da mümkün kılmaktadır. Nihayet muhakeme süreci sona erip hüküm verildiğinde, şüphe kesinliğe ulaşılmış olur (Soruşturma nedir).

Suç şüphesinin öğrenilmesi;

  1. Re’sen öğrenme
  2. İhbar yoluyla öğrenme
  3. Yabancı devletin şikâyeti ile öğrenme
  4. Tutanakla öğrenme
  5. Şikâyet yoluyla öğrenme
  6. Yazılı başvuru yoluyla öğrenme

şeklinde olabilir.

Evreleri nelerdir

Soruşturma evresi, bir suçun işlendiği şüphesinin öğrenilmesiyle başlayan ve iddianamenin kabulü ile veya iddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı ile sona eren evredir. Kovuşturma evresine hazırlık niteliğindedir.

Soruşturma evresinde, soruşturmaya konu fiilin suç teşkil etmemesi veya muhakeme şartlarının gerçekleşmemesi vs. nedenlerle soruşturmaya son verilmesi kararı verilir. Soruşturma neticesinde iddianamenin düzenlenmesi için yeterli şüpheyi oluşturacak delillerin elde edilememesi nedeniyle iddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı verilir (Soruşturma nedir).

Soruşturmanın yazılılığı nedir

CMK 169 maddesine göre soruşturma evresinin yazılılığı, kovuşturma evresinin devrelerinden biri olan duruşmanın sözlülüğü için bir zarurettir. Hakikaten duruşmada, soruşturmada yapılan işlemlerin yazılı hâle getirildiği belgelerin okunması suretiyle, bunlar sözlü hâle getirilmekte ve böylelikle, mahkeme huzurunda, iddia etme, savunma ve yargılama makamları tarafından tartışılmaktadır.

Soruşturmanın gizliliği nedir

CMK 157 maddesine göre, kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir. Soruşturmanın gizliliği Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 285. maddesinde de düzenlenmiştir.

TCK 285 maddesinin gerekçesinde de bu konu “… Soruşturma evresindeki işlemlerin gizliliği, soruşturmanın tarafları bakımından ve sair kişiler bakımından ikiye ayrılarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Her şeyden önce bu gizlilik, savunma hakkını kısıtlar bir şekilde uygulanamayacaktır. Soruşturma evresindeki işlemler ve içerikleri, soruşturmanın taraflarından şüpheliye ve müdafiine karşı, savunma hakkının kullanılmasını engelleyecek şekilde gizli tutulamayacaktır. …” denilerek ifade edilmiştir.  Buna soruşturmanın gizliliği ilkesi denir.

Gizlilik ile kast edilen, soruşturmadaki işlemlerde, örneğin, ifade almada, yer göstermede vs. yalnızca bu işlemin muhatabının/muhataplarının hazır bulunabilmesi ve soruşturmanın sonuçlarının da kamuya kapalı olmasıdır (Soruşturma nedir).

Soruşturmanın gizliliği, şüphelinin savunma hakkı ile devletin bir suç şüphesini soruşturmakla görevli makamlarının etkili soruşturmayı yürütme yükümlülüğünün ve medyanın kamuoyunu bilgilendirme amacı ile haber verme hakkının arasında bir çatışmanın ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Soruşturma evresinde, bir suçun işlendiğine ilişkin olarak henüz bir şüphe bulunmaktadır. Bu şüphenin, mahkeme nezdinde tartışılmaya değecek bir şüphe yoğunluğuna yani yeterli şüpheye ulaşmaması hâlinde ise sona erdirilir (Soruşturma nedir).

Bir suçu işlediğine dair şüphe bulunan şüphelinin, gizliliğin ihlal edilmesi suretiyle kamuya teşhir edilmesi, şüphelinin suçlu olarak damgalanmasına yol açabilir. Bu nedenle, soruşturmada, yalnızca işlemin muhataplarının hazır bulunması ve soruşturmanın sonuçlarının kamuya kapalı olması kabul edilmiş, şüphelinin lekelenmeme hakkı koruma altına alınmış ve suçsuzluk karinesinin etkinliği sağlanmış olur (Soruşturma nedir).

Soruşturmanın gizliliği kural olmakla beraber, özellikle, yapılacak işlemlerde hazır bulunma yetkisi bakımından, yetkinin daraltıldığı veya genişletildiği veya farklı bir usulün kabul edildiği hâller bulunmaktadır. Örneğin, CMK 153/2 fıkrasında, müdafiin dosya içeriğini inceleme ve dosyadan örnek alabilme yetkisi kısıtlanarak, soruşturmanın gizliliği yönünden kısıtlamaya gidilmiştir.

Soruşturmanın genişletilmesi nedir

CMK 173/3 maddesinde, 6545 sayılı Kanun’un 71. maddesiyle yapılan değişiklik sonrasında soruşturmanın genişletilmesi talebinde bulunacak merci sulh ceza hâkimliği olarak belirlenmiştir. Soruşturmanın genişletilmesi talebinde bulunulacak merci ise Cumhuriyet Başsavcılığıdır (Soruşturma nedir).

Soruşturma evresi ne kadar sürer

Soruşturma süresi, her olayın kendi özelliklerine göre değişir. CMK’da soruşturmanın süresine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak soruşturmanın mümkün olan en kısa sürede tamamlanması ilkesi benimsenmiştir.

Soruşturma süresi, yargılamaya esas olabilecek delillerin toplanması, gerekli keşiflerin yapılması, ifadelerin alınması, bilirkişi incelemelerinin yapılması işlemlerin bu kapsamda var olup olmadığına göre değişir (Soruşturma nedir).

Soruşturma nedir, zamanaşımı var mı

CMK’da soruşturma zamanaşımı öngörülmemiştir. Ancak soruşturmanın en kısa sürede tamamlanması için gerekli tedbirlerin alınarak soruşturmanın en kısa sürede tamamlanması esası benimsenmiştir.

Kanun koyucu, bazı suçların düzenlendiği mevzuatta, bu suçlar açısından kamu davasının açılması için belli süreler öngörmüştür. Bu suçların düzenlendiği mevzuatta, kamu davasının açılması için öngörülen süreler geçtikten sonra, bahis konusu suçlar açısından kamu davasının açılması zamanaşımı nedeniyle artık mümkün olmayacaktır.

Yine CMK 175/1 maddesinde kamu davasının, iddianamenin kabulüyle açılmış olacağı hususu ifade edildiği için, dava açma sürelerinde olduğu gibi, dava zamanaşımı süreleri için de iddianamenin kabulüne kadar geçen sürenin bütün olarak dikkate alınması gerektiği düşünülebilir. TCK 67/2-c bendinde de bir suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi hâlinde, dava zamanaşımının kesileceği ifade edilmiştir.

Dava zamanaşımı sürelerinin dolmuş olması hâlinde, mahkemece davanın düşmesi kararı verilir. Davanın düşmesi kararı verilmesini gerektiren bu hâlin, soruşturmada tespit edilmesi söz konusuysa iddianamenin düzenlenmemesi gerekir (Soruşturma nedir).

Soruşturma aşamasında uzlaşma

Uzlaşma müessesesi, onarıcı adalet anlayışının, CMK’daki görünümlerinden biridir. Uzlaşma yoluyla, ceza uyuşmazlığı, ceza muhakemesi sürecini olabildiğince erken sona erdirir. Uzlaşma ile mahkemelerin iş yükü azaltılmış olur, mağdurun korunması ve insanların barıştırılması suretiyle, daha kalıcı bir sosyal barışın sağlanması temin edilir. Uzlaşma müessesesinde, mağdurun, iddia etme, savunma ve yargılama makamlarının, belli menfaatler karşılığında anlaşarak, ceza muhakemesi sürecini sona erdirmeleridir.

Soruşturmada CMK 253 maddesinde yer alan uzlaşma müessesesi uygulanması ve uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Uzlaştırma müessesesinin uygulanabilmesi için Cumhuriyet savcısının, soruşturma evresinin sonunda, yeterli şüpheye ulaşmış olması gerekir.

Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresinde, soruşturmanın gerçekleştirdiği ve uzlaşma müessesesinin koşullarının oluştuğunu tespit ettiğinde soruşturma işlemlerine son verilmesi kararı verir (Soruşturma nedir).

İddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı nedir

CMK 170/2 maddesinde yer alan “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet savcısı, bir iddianame düzenler.” hükmü, kanun koyucu tarafından, ceza muhakemesine hâkim ilkelerden biri olan iddianame düzenleme mecburiyeti ilkesi ifade edilmiştir.

Soruşturmanın sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüpheyi oluşturmadığı hâllerde, iddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerekmektedir. CMK 172/1 maddesinde, soruşturmanın sonunda,iddianamenin düzenlenmesi için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi hâlinde, Cumhuriyet savcısı tarafından, iddianamenin düzenlenmesine yer olmadığı kararı verileceği ifade edilmiştir.

Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararına itiraz

CMK 158/6 maddesine göre ihbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilir.

CMK 173/5 maddesinde takdir yetkisinin kullanıldığı hâllerde, Cumhuriyet savcısının vermiş olduğu, soruşturmaya son verilmesi kararına karşı başvuruda bulunulamayacağı belirtilmiştir (Soruşturma nedir).

Soruşturmada şikâyetten vazgeçme

Soruşturma nedir? Soruşturma aşamasında şikâyetten vazgeçme ve şikâyetin geri alınmasında da fiile ilişkin şikâyetten vazgeçildiği veya fiile ilişkin şikâyet geri alındığı için şüphelilerden veya sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme ve geri alma tüm şüpheli veya sanıklar hakkında sonuç doğuracaktır. Buna şikâyetten vazgeçmenin ve geri almanın bölünmezliği ve sirayeti denir.

Bireysel Başvuruhttp://www.bireyselbasvuru.com.tr
Hukuk alanında en merak edilen konular hakkında avukat ve hukukçulara en güncel hukuki bilgiler. Hukuki sorunlara hukuksal cevaplar...

Son yazılar

Bilişim suçları cezası ne kadar. Bilişim suçları cezası kaç yıl.

Bilişim suçları cezası ne kadarBilişim suçları cezası ne kadar? Bilişim suçlarının cezası...

TCK 86-Kasten yaralama suçu nedir?

TCK 86 - kasten yaralama suçu nedir? Kasten yaralamaya teşebbüs suçu nedir? Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi, Kasten yaralama suçu ve haksız tahrik, basit yaralama suçu ve cezası
TCK 86-Kasten yaralama suçu nedir? TCK 86-Kasten yaralama suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 86-88. maddelerinde açıklamıştır....

Takipsizlik kararına itiraz dilekçesi

Takipsizlik kararına itiraz nasıl yapılır Takipsizlik kararına itiraz dilekçesi örneğine aşağıda yer verilmiştir. Aşağıda verilen örnek bilgi amaçlı...

Takipsizlik kararı nedir (CMK 172)

Takipsizlik kararı nedir? Takipsizlik ne demek? Takipsizlik kararına itiraz nasıl yapılır? Süresi ne kadardır? Hangi durumlarda takipsizlik kararı verilir.
Takipsizlik kararı ne demek (CMK 172) Takipsizlik kararı nedir? Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 172/1 maddesine göre Cumhuriyet savcısınca,...

En çok okunanlar

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz

Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz
Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz Gizli tanık beyanları tek başına hükme esas alınamaz. Anayasa Mahkemesi...

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı

Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı
Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek (TCK 220/7) konusunda AİHM kararı AİHM, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek...

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru nedir? Bireysel başvurunun tanımı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru nedir? Bireysel başvuru, temel hak ve...

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir (konu bakımından yetki)?

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir?
Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar nelerdir? Bireysel başvuru kapsamındaki haklar hakkında kısa bilgiler. Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar nelerdir? Hangi...

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır

Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır
Su kirliliğinin çevresel etkileri konusunda devletin pozitif yükümlülüğü vardır Su kirliliğinin çevresel etkileri yaşam alanlarımız ve toplum sağlığı...